Anadolu’da Arkeoloji

  • Anadolu tarihinin erken dönemlerinden itibaren insanlığa ev sahipliği yapmış ve süreç içinde tarihsel  ve kentsel zenginlik kazanmıştır. Bu nedenle 16. yy.’dan itibaren yabancı gezginlerin ilgisini çekmeye başlamıştır. Ancak Anadolu’nun her türlü kalıntılarıyla araştırılıp adım adım gezilerek tanıtıldığı dönem 18. yy. sonu ile 19. yy. başlarına rastlamaktadır.
  • Anadolu’da ilk kazı çalışması 1871’de H. Schliemann tarafında Troia’da (Hisarlık) gerçekleştirilir.
  • Troia kazılarına daha sonra W. Döpheld devam etmiştir. Bu yeni dönemde Almanlar Pergamon, Priene, Milet ve Didyma’da; Avustralyalılar Efes’te; Amerikalılar ise Lydia’nın başkenti olan Sard’da kazılar yapmışlardır.
  • Öte yandan İstanbul Arkeoloji Müzeleri adına Makridi Bey ve H. Winckler’in gerçekleştirdiği Boğazköy (Hattuşaş) kazıları Hitit devlet arşivini ortaya çıkarmıştır.
  • Sir L. Wooley’in Kargamış’ta (Cerablus), J. Garstag’in Sakçagözü’nde, Von Luschan’in Zincirli’de, N. Özgüç’ün Kültepe’de, R.O. Arık’ın Alacahöyük’te, L. Delaporte’nin Malatya-Aslantepe’de, U.B. Alkım’ın Karatepe’de, H. Z. Koşay’ın Erzurum-Karaz ve Güzelova’da yaptıkları kazılarla Anadolu arkeolojisi bir anlamda oluşturulmuştur.
  • Anadolu’da ilk sistemli Türk kazısı ise 1881’de Osman Hamdi Bey’in kişisel çabalarıyla yapılmıştır. Ardından, daha önceden pek önem verilmeyen tarihi eser kaçakçılığına bir son verilerek yakın zamana dek yürürlükte bulunan ”Asar-i Atika Nizamnamesi” (Eski Eserler Yasası) çıkarılmıştır.
  • Osman Hamdi Bey, bu konuda sadece yasal girişimlerle de yetinmemiş; ”Sanayi-i Nefise”yi (Güzel Sanatlar Mektebi) bir imparatorluk müzesi haline getirmekle Türk Müzeciliğinin de kurucusu olmuştur. Sidon ve dğer yörelerde yaptığı kazılar ve ortaya çıkardığı çok değerli eserlerle Osman Hamdi Bey, haklı olarak ”Türk Arkeolojisinin Babası” unvanını almıştır.
  • Türkiye’de arkeoloji, cumhuriyetin ilanından sonra Atatürk’ün ilgisiyle önem kazanmıştır. Remzi Oğuz Arık ve Hamit Zübeyr Koşay’ın oluşturdukları ekiplerle gerçekleştirilen Ahlatlıbel ve Alacahöyük kazıları ilk Türk ekip kazılarıdır. Türk Tarih Kurumu’nun kurulup kazılara mali destek sağlaması ve kazı raporlarının Kurum Matbaasında yayımlanması yurdumuz arkeolojisine yapılan önemli katkılardır.
  • Türkiye’de arkeoloji öğretimi önce İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesinde, sonra Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesinde kurulan arkeoloji kürsüleriyle başlamıştır. Erzurum Atatürk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi bünyesinde 1973’de kuruluş çalışmalarını tamamlayan Arkeoloji bölümü ise ilk 1975/76 yılında öğretime açılmıştır.
  • :
    • Yediiklim Yayınları, Sosyal Bilgiler Öğretmenlik Alan Bilgisi 2, ss. 179
Paylaş
Araç çubuğu