Trafikte Sosyal Bilgiler Kavramları Kullanarak Eğitsel Oyunlar

TRAFİKTE SOSYAL BİLGİLER KAVRAMLARI KULLANARAK EĞİTSEL OYUNLAR

Kahvaltı veya akşam yemeği sofrasından sonra ailecek en yakın olduğumuz yer araçlardır. Araç içindeki halimiz tavrımız evdeki gibi doğaldır, en doğal halimize şahit olan çocuklarımız bizi her halimizle örnek alırlar. Beraber olduğumuz bu anları en verimli şekilde geçirebilir hayata dair tüm bilgileri kavram beceri ve değerler eğitimini kısa ve eğlenceli bir şekilde çocuklarımıza öğretebiliriz. İşlem öncesi dönem ve somut işlemler dönemindeki çocuklara araç içinde yaparak ve yaşayarak birçok kavramı öğretebiliriz nasıl mı?

Konuşarak… sohbet havasında… herhangi bir konudan yola çıkarak işlenmemiş beyinden bizde  birçok şey öğrenebiliriz. Farklı bakış açısı veya mecazın gerçek anlama nasıl döndüğünü bazen gülümseyerek bazen hakketten yaa diyerek karşımızdaki küçük adamı veya büyümüş de küçülmüş hanımefendiyi haklı çıkarabiliriz. Bilim sorulardan yola çıkar ve sorularla gelişir bu dönemde en güzel soruları soran çocuklara ikna edici bilgiyi sunmazsak ya defalarca aynı soruyu farklı şekillerde karşımıza getirecek ya da vazgeçip enerjisini başka yöne kanalize edecektir. İkinci durum en son isteyeceğimiz sonuç olmalı soran araştıran kolay kolay ikna olmayan nesiller yetiştirmeliyiz. Eğitsel oyunlar tamda burada imdadımıza yetişir. Direksiyon öğreticiliği yaparken annelerin hep yakınmalarına şahit oldum trafik zaten başlı başına stres iken arka koltuktaki küçük beyin bitmez tükenmez istekleri ya da küçük hanımların ne zaman gelicez geldik mi soruları beni bu oyunlara yöneltti bu oyunların çoğunu kızımla oynadım. Aslında herkesin bildiği cankurtaran bu oyunlar çocuğumu uzun yolda  hem oyaladı hem de trafik bilgisini geliştirdi hem de hayat bilgisi öğretti   trafikte hem eğlenceli hem de komik anlarımız oldu şimdi bunları sosyal bilgilere uyarlayalım….

Her oyunda iki çocuğumuzun olduğunu varsayalım yolculuğumuz Adıyaman’dan Eskişehir’e gitmek olsun yaklaşık 986 km yol çekecek olan minikler için 11 saat demek .Molasız imkansız olan bu seyahatimizde ne şekilde vakit geçirip bu vakitlerde birlikte neler öğrenebiliriz …?

Sözleşme Anlaşma Kavramı

Yazının başında da söylediğim gibi çocuklarla önceden konuşmak birçok işimizin kolaylaşmasına zemin hazırlar. Bizim zihnimizde yapacağımız işlerin sırası varken çocuklar bunlardan habersiz kendini meşgul eden veya dikkatini o an ne çekiyorsa ona odaklanacaktır. Aile içinde ufak bir toplantıyla yarın yola çıkacağımızı nereye gideceğimizi yol boyunca neler yapıp neler yapmamamız gerektiğini çocuklarımızla konuşmalıyız gerekirse aramızda sözleşme imzalamalı sözleşmeye uymayanları bazı haklardan mahrum edebileceğimizi söylemeliyiz. Hak ve özgürlük kavramını önceden detaylı konuşarak öğretebiliriz. Karmaşayı anlık istekleri engelleyen bu yöntem yolculuk boyunca hatta tatil boyunca bizim işimizi kolaylaştırır.

Güzergah Haritası

Adıyaman’dan Eskişehir’e giderken hangi yollardan geçeceğimizi mola yerlerimizi konuşmak geldik mi? Bitmedi mi? Sorularının önüne geçer. Metronun içinde, duraklarda güzergah gösteren haritalar vardır bu haritayı yola çıkmadan önce biz de çizebiliriz ya da akıllı telefon uygulamasından şuan nerdeyizin takibinide minik maceraperestlere yaptırabiliriz. Hatta biz ondan yardım istemeli kaç km kaldığını, mola yerleri vb. soruları biz sormalıyız. Güzergah haritalarının farklı bir versiyonu herhangi bir şeyi sabırsızlıkla bekleyen gün sayan çocuklar için de yapabiliriz. Hem güzergah öğretmiş hem mola yerlerimizi belirlemiş hem de nerdeyizin takibini beraber yapmış oluruz. Çocuğumuzun rahat görebileceği bir yere başlangıç ve varış noktası şeklinde bir çubuk olduğumuz tarih, beklenen tarih ve altına kalan gün sayısı yazılarak abla veya abi yardımıyla beklenen günü somutlaştırabiliriz. Tarih çizgisi şeklinde olan bu harita çocuğumuzun gün takibini, beklemeyi ve kendini her şarta hazırlamasını sağlar. Bak şimdi buradayız tatile gitmemiz için ablanın ve senin karne törenini beklememiz lazım… şeklinde… Karne törenine kadar olacak aşamaları da haritaya yazarak çocuğumuzu bilgilendirmeliyiz. Karne almayı bekleyip bir an önce kuzenlerine kavuşmak isteyen çocuk hazırlık yapar, hayal kurar beklentilerini oluşturup ortama uygun davranmayı öğrenir. Size ancak hangi aşamada olduğunuzu sorabilir böylelikle ne zaman sorusundan kurtulan veliler şuan hangi aşamadayızı açıklayarak miniği süreçten de haberdar ederler. Bir sonraki aşama kavramı işlem öncesi dönemdeki çocuğa en iyi bu şekilde öğretilebilir.

Sen Olsaydın Ne Yapardın Oyunu

Çocuklar bir şeyle meşgul gibi görünseler de duyup etkilendikleri olayları bizimle tekrar konuşmak ister. İster haberlerde ister komşudan duyulan bir olayı bize tekrar sorup konuşmak istiyorsa bu onu etkilemiştir. İşte tamda burada sen olsaydın ne yapardın sorusu bize onun yararına olacak birçok hayat bilgisini, empatiyi öğretmemizi sağlar. Herhangi bir olay olmadan olsaydı ne yapardın birçok zaman hayat kurtarır. Metroda kızımla ilerlerken annesiyle 12yaşlarında bir kız çocuğunu metrodan inmeye çalıştığını fark ettik. Duraklarda belli saniye durup yolcu indirip yolcu alan metroda inmek isteyen yolcular hızlı olmalı inmeden kapıya yaklaşmalı. Bu durumu gözden kaçıran ya da inmeye son anda karar veren bayan önce çocuğunu indirdi binenler falan derken son anda güç bela kendi de indi. Az kalsın kızı inmiş fakat kendi metronun içinde kalmış olacaktı. Kızımla durum değerlendirmesi yapmaya başladık sen olsaydın ben inemeseydim ne yapardın? Gelen cevaplar beni tatmin etti ve farklı çözüm önerilerini de konuştuk çocuklarınızla konuşun önceden ne yapacağını bilmesi en doğal hakkı. Bu oyun çocuğumuzun verebilecek kararlarını önceden görmemizi sağlar. Herhangi bir durumda o olsa böyle düşünür deyip bizi çözüme kısa yoldan ulaştırır.

Çevremizi Tanıyalım Oyunu

Bu oyun yine çocuğumuzla konuşarak sohbet şeklinde oynanır. Evden çıktık, miniği kreşe bırakacağız: Yol boyunca bize en yakın market, sağlık ocağı, eczane vb. isimlerini söyleyerek gideriz, en son kreş adını söyleyerek çocuğumuzu teslim ederiz. Dönüşte aynı noktaları tersten hatırlamaya çalışmasını sağlarız gerekirse aynı noktaları tekrar ederiz, çok çabuk bir sürede evinin etrafında ne var ne yok bilen miniğimiz herhangi bir kaybolma durumunda çok rahat evini, muhitini tarif  edebilir. Nerde oturduğunu bilmesi muhit bilgisi kendini güvende hissetmesini sağlar. Siteye giriş çıkışlarda sitemizin adını söyleyip kapı numarası bulmasını isteyebiliriz. Araç içinde beraber güzergah sırasını takip etmiş oluruz yol boyunca onun etrafla ilgilenmesini sağlayarak ondan sorular bekleriz. Böylelikle can sıkıntısının önüne geçmiş oluruz. Trafik sadece tabela, ışıklar, yol çizgileri değil aynı zamanda içinde bulunduğumuz çevreyi içine alan kavramlar bütünüdür. Yol takibini küçük yaşta öğrenen birey araç kullanırken yol iz bulma ya da yön bilgisine sahip olur. Bildiğini tarif edebilen çocuk ilerde veya aynı yaşlarda bile…yanındayım .. solundan dön düz git 500 metre mesafe gibi önceden kestirebilme öngörü kabiliyeti gelişmiş olur. Hayat bilgisi hayat kurtarır.

Araç İçinde Kelime Türetme Oyunu

Harfleri bilen çocuklarla daha rahat oynayabileceğimiz bu oyun can sıkıntısı olan minikleri bir süre oyalar. Kategori seçilerek ilk kelime ile başlanır daha sonra son harfle başka bir kelime türetilir. İster kategori şeklinde ayırarak (nesne, hayvan, şehir…) nesne=şemsiye, eldiven, nal, hayvan=kedi, inek  şehir=Yozgat, Tokat… gibi ya da tüm her şeyi kapsayan kelimeler olabilir. Yaşa ve eğitim durumuna göre branş olarak da ayırabiliriz örneğin tarih dersinde kullanılan kelimeler ya da =teokrasi=siyaset=etik… diye ilk iki veya üç harfi de kapsayan terimlerde olabilir. Sosyal bilgiler dersindeki kavramlar gibi.. Bu örnekleri daha çoğaltabiliriz kelime dağarcığını arttıran bu oyun dikkatini geliştirme, harf takibi, sıra bekleme, etraftaki nesnelerle ilgilenme, ilişkilendirme, çağrışım…gibi birçok faydası olan bu oyun yolculukta herkese keyifli anlar yaşatır.

Trafikte Sanat Kavramı

Küçük maceraperestler için 2aşamalı bir oyun olan Resim Yapma Oyunu. İlk aşamada yolculuğun en güzel fotoğrafını çekmesi istenir araç içinde giderken, mola yerinde veya yola çıkarken valizlerle çekilmiş hatıra pozunun resmini yapmasını isteriz. Telefondan ya da tabletten yardım alarak baka baka resmini çizer. Araç müsaitse kenarları yumuşatılmış kontraplak ile arka koltukta çizim çalışmalarını rahatça yapabilir. Araç içi düzenleyici ürün olarak ön koltuğa asılan aparatlar burada çok işimize yarar. Kalem boya vb. kırtasiye malzemelerini rahatça aparatların içine düzenlice yerleştiren miniğimiz yolda giderken sanat çalışmasına devam edebilir. Araç içi uygun değilse varış noktasında boyamasına devam edebilir. Bu şekilde yol boyunca hem etrafındaki güzellikleri yakalamaya çalışır hem renklendirme, perspektif, fotoğraf çekimi vs. görmüş tanımış çalışmış olur. Fotoğraf çekimi için illaki telefon veya tablete gerek yok dijital veya dijital olmayan  fotoğraf makinası da işimizi görebilir hem teknoloji ile tanışmasını aşamalandırmış oluruz hem de herhangi riske karşı üzülmemiş.. Bu etkinlik birkaç aşamadan geçiyor güzel bir manzara, çekim, resmetme, boyama… Çalışmaya aşama kaydederek emek verdiği için emeğe saygı kavramını öğrenir. Bakış açısı gelişir fotoğrafta böyle ama ben bu şekilde istiyorum diyerek kendi tercihlerini oluşturur. Bulutları isterse pembeye  boyayabilir. Babaya kızgınsa şişko çizer anneye kızmışsa anne görünmez olur. Resim Yapma Oyunu ile birçok kazanım elde edebiliriz. İçinde bulunduğu duygusal durumu analiz edebiliriz. Biriktirdiği resimlerini kreşinde, okulunda veya evimizin koridorunda sergiye dönüştürebilir yaptığı çalışmaları sevdikleriyle paylaşımını sağlayarak sanata yönlendirebiliriz.

Nesi Meşhur Oyunu

Miniklerimiz plakaların karşılığını bilemeyebilirler fakat herhangi bir nesneyle ilişkilendirirsek plakanın rakamlarını asla unutmazlar. Nesi meşhur oyununda anne veya baba plakayı okur 38 Kayseri nesi meşhur? diye sorar ‘’mantı’’ diye cevap verir.  Hatırlayamadığı lezzet varsa hemen görsellerden destek alabiliriz. Bu oyunla rakam okuma,  şehirlerin isimleri, hikayeleri yöresel lezzet veya tarihte nasıl bir iz bıraktığını konuşabiliriz. Görsellerden de hatırlayamadıysa bir sonraki lezzet durağımızın rotasını çizmiş oluruz hep birlikte.

Plakalarla Ritmik Sayma Oyunu

Yanımızdan geçen aracın plakasının son rakamı okunur. Kaçla bitiyorsa ritmik sayarak devam edilir. Yanlış yapan yanar hemen başka bir plakaya geçeriz bu oyunda çocuğumuzun rakam okuma, sıra bekleme ve takip, ritmik sayma ve kendini ifade etme kabiliyeti geliştirilmiş olur. Örneğin ….AB 050 …60….70….80… veya …..DK… 055 ….5….10….15…20…25 ya da devamı niteliğinde 60 …65….70…75..

En Son Gördüğün Tabelayı Çizme

Sanat geliştirme oyunundan farklı olarak fotoğraf çekmeden gördüğü nesneyi hatırlaması için oynanan bu oyun dikkat geliştirme özelliğine sahiptir. Gördüğü tabelanın şekli daire mi üçgen mi dikdörtgen mi hangi renkler, dışı ne renk içi ne renk kullanılmış anlamlarını çok rahat konuşabilir görsel hafızalarını geliştirebilir tebelanın resmini çizmesini isteyerek, aklındaki renk, şekil ve manayı görebiliriz. Tabelalar evrenseldir fakat sen olsan nasıl yapardın? şeklinde tartışabiliriz.

Araçla Yön Öğretme

Araçtayken sağ ve sol kavramını çocuğumuza çok rahat öğretebiliriz. Sinyal vermeden önce sesli bir şekilde sağa dönüyoruz diyerek sağ sinyal yukarı veya sol sinyal aşağı doğru diyerek erken yaşta hem yön hem de sinyal kavramını öğretmiş oluruz. Sinyalin tik tak sesi çocukların her zaman dikkatini çeker sinyal ışığı yanıp söndükçe hem görsel hem işitsel olarak yön taraf kavramını öğrenmesi kolaylaşır gelişimine katkıda bulunur ilerleyen yaşta direksiyon başında zorluk çekmez. Direksiyon dersinde geri vites bazen karıştırılır tersi gibi düşünülür. Halbuki düz giderken direksiyonu sağa çevirdiğimize sağa gider sola çevirdiğimizde de sol. Geri viteste de sağa çevirdiğimizde aracın arkasındaki sağ köşesi sağa doğru gider. Sola çevirdiğimizde arka sol köşesi sola gider. Bunu küçük yaşta öğretirsek asla unutulmaz. Bazen bu manevra deneyerek de yapılabilir fakat aynı hareketi tam yapmazsak sadece gidip gelmiş oluruz. Geri vitesteyken çocuğumuza sorarız aracın önünün sağa gitmesini istiyorum ne tarafa çevirmeliyim direksiyonu? Yanlış cevap vermesi bile bizi doğruya yönlendirir birlikte deneyerek doğru yöne kavuşuruz. İşbirliğine dayalı öğrenmeyi gerçekleştirmiş oluruz.

Bu Ne İşe Yarar? Oyunu

Bazen çocukları oyalamak bazen anları kurtarmak için en olmadık şeyleri sırf sussun diye çocuklarımızın eline verip vakit kazanmak isteyebiliriz. Araç içinde bulunan ilkyardım çantasındaki eşyaları tanıtıp ne işe yararı araç içinde konuşabiliriz. Hem gerçek ilkyardım materyallerini tanımış isimlerini öğrenmiş olur hem de sağlık bilgisinde  hazırbulunuşluğa sahip olur. İçinde makas vb. kesici zarar veren alet varsa onları çıkartıp bunların ne olduğunu bize sormasını isteyebiliriz. İlkyardım seti dışında araç içindeki farklı aksanlar veya çevremizde gördüğümüz herhangi bir nesne ile alakalı ne işe yarar başka ne olarak kullanılabilirizi sorarak konuşabiliriz. Bu nesne nasıl icat edildi veya ilk kimler kullandı sorularından yola çıkarak materyalin tarih ve sosyal bilgisine ulaşabiliriz.  Konuşarak farklı düşünmeyi sağlamak işleve takılmayı önlemeye yarayabilir. Psikolojiye de iyi gelir;)

Mola Yerinde Tabiattan Örnekler

Uzun yolculuğun ardından hem aracımızı dinlendirmek cam temizliği, araç su bakımı için tesislerde biraz dolaşmak yürümek kan dolaşımımıza iyi gelir varsa uykumuz temiz hava ile açılır kahve veya çay molası tiryakileri canlandırır. Çocuklarımız için mola yerinde gezinmek doğayı incelemek ilginç taşlar, deniz kenarından toplanan midye kabukları, farklı ağaç ve yaprak çeşitleri pusula kullanma, ağaçtaki yosunların hangi yönü gösterdiği karınca yuvaları, kutup yıldızı… vb. konuşup örnekleri gösterilebilir. Boş bir fotoğraf albümü ile bitki koleksiyonu yapılabilir. Koleksiyonların altına türleri bulunduğu konum bilgileri not alınabilir. Ağaç kütüğü vb.lerin yaşı nasıl bulunur öğretilebilir. Taşların da çeşitleri coğrafyaları ve yaşları olabilir tüm bu bilgileri mola yerinde konuşarak öğretebiliriz.  Numune toplayarak diğer bitkilerle karşılaştırabiliriz. Türlerini büyüteç kullanarak yapısını inceleyebilir bunun üzerine konuşabiliriz. Yolculuktaki bitkileri veya taşları tanıtan video çekmesini ya da kitabını yazmasını isteyebiliriz. Böylelikle araştıran, karşılaştıran, biriktiren, bilgileri toplayıp sunan veya anlatan bir genç yetiştirebiliriz.

Hızın Yarısı Oyunu

Yolda ilerlerken önümüzdeki araçla belli bir mesafemiz olmalı buna takip mesafesi denir hızın yarısıdır. Araçta giderken hem hızımızı hem diğer araçlarla olan mesafemizi çocuğumuzla konuşarak takibini birlikte yapabiliriz.90km hızla gidiyorsak 45 metre mesafe ile yolumuza devam etmeliyiz. Bölme işlemi yapabilme rakam okuma gibi işlemleri kullanma özelliği olan bu oyun uzun yolda birlikte güzel vakit geçirmemizi sağlar. Tabela okumuş, matematiksel işlemleri yapmış ve konuşmuş kurallara uyarak araç nasıl kullanmalıyız trafik kültürünü çocuklarımıza aktarmış oluruz.

Buğulanmış Bir Camda Resim Keyfi

Şimdiye kadar herkesin hayatında en az bir kere denediği bu doğal tual çalışması minik yetenekleri keşfetme duygularını çözümleme eğilimlerini görmemizi sağlayabilir.

Sıradaki Şarkı Bana Gelsin Oyunu

Uzun yolda giderken can sıkıntımıza iyi gelen şeylerden biri müziktir. Çocuklarımızın sevdiği şarkılar bazen problem çözmeye biribirdir. Kriz anlarına iyi gelir. Arka koltukta anlaşmazlık mı oldu ver müziği arabanın içindeki hava değişsin biraz gaz herkes kendine gelsinJKaydettiğimiz şarkılar varsa rasgtele rakam söyleyerek trackten şarkı tutabiliriz 21.şarkı benim…der sıradaki de farklı rakam söyler neyse nasibimizde onu dinler bize uyup uymadığını ölçebiliriz. Talihim yok bahtım kara diye başlayan bir şarkı o anki duygularımıza mı tercüman oluyor yoksa yok bu bana uymadı bugün iyi günümdeyim mi dedirtiyor bize…  Radyo dinliyorsak sırayla şarkı şeçebiliriz her ne kadar bana sürekli reklam gelse de şansıma hala güveniyorumJ

Origami

Araç içinde sürekli bulundurabileceğimiz el işi kağıtları ve konraplakla kağıt katlama sanatı çocuğumuzu uzun yolda verimli bir şekilde oyalanmasına hem boyut öğrenmeye ve kullanmaya hem de verimli vakit geçirmesini sağlar. Motor kas becerilerine de katkısı olan bu oyunu video ile takip ederek de yapabilir.

Rengine Göre Araba Sayma Oyunu

En az iki kişiyle oynanan bu oyunun başlaması için yoldan araba geçmesi gerekirJ. Süre karşılıklı belirlenir. Buradaki süre trafiğin yoğunluğuna göre değişebilir. ilk geçen arabanın rengiyle küçük renk seçer o renkteki arabaları sayar tek mi çift mi kavramı öğretilir.

  • : Yazarın bilgi ve tecrübelerinin Trafik  Kültürü ve Sosyal bilgilere uyarlanmasıdır.
Paylaş
Araç çubuğu