Türkiye’nin Dağları

Zirvesinden eteğine kadar eğimin kesintisiz olduğu arazi ünitelerine DAĞ adı verilir.Türkiye dağlarının genel özellikleri ve etkileri şöyledir:

1.Genelde dogu- batı yönlü uzanırlar.ülkemizin sıkıştırma yönü dağların uzanış doğrultusunu belirlemiştir.

2.Oluşum yönüyle  kıvrım,kırık ve volkanik dağlar olmak üzere ikiye ayrılır.

 A.Kıvrım Dağları

Bu dağlar levhaların sıkıştırmasına bağlı olarak esnek tabakaların kıvrılarak yükselmesiyle oluşmuştur.böyle bir oluşumda  yüksekte kalan (kubbeleşen) yerlere antiklinal alçakta kalan( çanaklaşan) yere ise  senklinal adı verilir.

Türkiye’ de bu dağlara örnek olarak şunlar verilebilir.

A.Kuzey Anadolu Dağları:

Karadeniz kıyısına paralel uzanan dağlardır.Bolu, Küre, Ilgaz, Canik, Giresun, Rize, Kaçkar, Deveci, Çimen, Kop, Mescid, Yalnızçam, Köroğlu,  bu dağlardan bazılarıdır.

B.Toros Dağları

Akdeniz kıyısına paralel olarak doğuya doğru uzanan dağlardır. Bu dağlar Batı,Orta ve Güneydoğu torosları olmak üzere üçe ayrılır.Antalya körfezinin her iki tarafında uzanan Bey, Söğüt, Barla, Sultan, Dedegöl, Geyik, Karakuş dağlarına Batı toslar;Bolkar, Aladağlar,Tahtalı, Engizek, Binboğa, Maraş(ahır) dağlarına Orta Toroslar; Güneydoğu Anadolu  bölgesini kuşatan dağlara ise Güneydoğu Torosları denir.

C. Doğu Anadolu Dağları

Mercan, Cilo(buzul), Malatya, Munzur, Aarasu-aras, İspiriz, Allahuekber, Mengen dağları

D.İç Anadolu Dağları

Elma, Akdağ, Tecer, Köse

E.Marmara Bölgesi Dağları

Yıldız(ıstranca), Samanlı, Koru, Işıklar, Biga

F. Ege Bölgesi Dağları

Demirci, Egrigöz, Emir, Sandıklı,

Ülkemizdeki kıvrım dağlarının örnekleridir.

   2.Kırıklı Dağlar

Basınca uğrayan vs kıvrılamayacak kadar sert olan kütlelerin kırılmasıyla oluşur. Bu şekilde oluşan dağlara  horst kırılma ile meydana gelen çöküntü alanlarına graben denir.

Türkiye’de kırık dağlar en fazla ege bölgesinde bulunur. Kaz, Madra, Yunt, Boz, Aydın ve Menteşe dağları bölgedeki kırık dağlara örnektir.Akdeniz bölgesinde ise tek örnek ise Amanos (Nur) dağlarıdır.

3.Volkanik Dağlar

Yerkürenin derinliklerindeki kızgın ve akışkan magmanın özellikle fay hatları gibi dirençsiz zayıf alanlardan yüzeye çıkması ve katılaşması ile oluşur.volkanik dağların diğer dağlardan farkı arazide tek olarak bulunmalarıdır.

Türkiye’deki volkanik dağlar

  1. Doğu Anadolu bölgesinde; Nemrut, Süphan, Tendürek, Ağrı
  2. İç Anadolu  bölgesinde;Karadağ, Karacadağ,Hasandağ, Melendiz,Erciyes
  3. Güneydoğu Anadolu bölgesinde; Karacadağ
  4. Ege bölgesinde; Manisa-Kula konileri
  5. Marmara bölgesinde; Uludağ(iç püskürük)
  6. Karadeniz bölgesinde; Köroğlu dağlarının bazı kesimleri
  7. Akdeniz bölgesinde; Hatay-Hassa volkanlarıdır.

Yukarıdaki haritada Doğu Anadolu ve İç Anadolu bölgesindeki volkanik dağların belirli bir sıra      halinde (Kuzeydogu -Güneybatı) uazandığına dikkat ediniz.Bu durum fay hattının uzanıştı ile yakından ilgilidir.

Not:

  1. Türkiye’de yer alan dağlar büyük ölçüde; 2. Jeolojik zamanda oluşmuş alp-himalaya kıvrım dağ kuşağına dahil,genç oluşumlu bir yapıya sahiptir.
  2. Genellikle yükseltileri 1500 m üstündedir ve ülkenin doğusuna doğru  yükseltileri artar.
  3. Dağcılık, kış ve yayla turizminin gelişimine katkı sağlamıştır.
  4. Bazıları 4. Jeolojik zamandaki buzullardanım etkisi altında kalmıştır.( Buzul, Ağrı,Kaçkar,Bolkar dağları gibi.)

5.Ülkemizde dağlar Karadeniz ve Akdenizde kıyıya paralel, Ege de  ise        dik olarak uzanırlar.

  • :

    Yediiklim coğrafya konu anlatım kitabı, 2018, yazarlar: Alican Demir,sayfa,31-33

Paylaş
Araç çubuğu